Povratak ekonomije depresije i svetska kriza 2008

Iako izgleda da se rizik od potpunog ekonomskog kolapsa povlaci, jos je dalek put do toga da mozemo da kazemo kako se kriza zavrsila. Zamislite svjetsku ekonomiju kao pacijenta koji je dosao u bolnicu u kriticnom stanju. On sada vise nije na listi kriticnih pacijenata ali je i dalje veoma bolestan, bez naznaka o tome kada bi se mogao potpuno oporaviti. Vjerovatnost da ce se svijet suociti s dugotrajnom slaboscu, pa cak i izgubljenom decenijom, i dalje je veoma visoka.

Oni koji su proucavali Veliku depresiju cesto koriste dogadjaje iz 1937. godine kao upozorenje. Americka ekonomija je tada vec cetiri godine brzo rasla iako je prema normalnim kriterijumima nezaposlenost i dalje bila veoma visoka. Bez obzira na to, americki kreatori politike proglasili su pobjedu nad depresijom i pokusali da se vrate normalnim, konzervativnim ekonomskim politikama. Frenklin Delano Ruzvelt je pokusao da uravnotezi budzet, a Federalne rezerve pokusale su da 'upiju' ono sto su smatrale pretjeranim prihodima banaka. Rezultat je bio katastrofalan: ekonomija je opet krenula nizbrdo, nezaposlenost se povecala i pocelo se govoriti o Ruzveltovoj depresiji. Na potpun oporavak cekalo se sve do Drugog svjetskog rata.

Bez sumnje, prvi znakovi ekonomskog oporavka vodili su prema zahtjevima za povratkom konzervativizmu. Znalci su, ignorisuci lekcije Japana tokom devedesetih i SAD tokom tridesetih godina, neprekidno upozoravali da ce ekspanzija kredita Federalnih rezervi dovesti do inflacije i da ce budzetski deficiti istisnuti poslovna ulaganja. Ako bi kreatori politike usvojili ovakve primjedbe, ponovila bi se 1937.

Zbog toga je veoma vazno shvatiti gdje se nalazimo. Mozda smo izbegli ponavljanje Velike depresije, ali i dalje i te kako zivimo u svijetu u kojem ne vrijede uobicajena pravila ekonomske politike. Odnosno, zivimo u svijetu kojim upravlja ekonomija depresije - a razumijevanje logike ekonomije depresije, u kojoj vrlina moze biti mana a razboritost glupost, nasa je jedina odbrana od ekonomske propasti.