Etnicki sukobi u Titovoj Jugoslaviji 1960-1980

Da li se taj sukob mogao predvideti? Godine 1983. jedan poznati americki univerzitetski profesor istakao je da je 'Jugoslavija', posto je o toj zemlji rec, 'podeljena po jezicima, religiji, kulturi, teritoriji i nacionalnosti'. Jos krace, recicemo da nije nimalo slucajno sto su sukobi izbili u jednoj zemlji koja se nalazi na kulturnim raskrscima Staroga sveta: s jedne starne, podrucje germanske kulture, koje obuhvata Sloveniju, Hrvatsku i deo Vojvodine s druge strane, podrucje pravoslavne kulture, daleke naslednice hiljadugodisnjeg Vizantijskog carstva, sa Srbijom, Makedonijom i Crnom Gorom i na kraju, podrucje muslimanske kulture, u Bosni i Hercegovini i na Kosovu. U nekim regionima, kao sto je Bosna i Hercegovina, situacija je jos zamrsenija, posto su u njoj te tri kulture tesno isprepletane.

SADRZAJ
UVOD ................ 5
Prvi deo : ISTORIJSKO NASLEDJE (1934 -1960)
I.- MIT O VELIKOJ HRVATSKOJ
1. Radjanje jugoslovenske ideje: Ilirski pokret .................. 13
2. Ubistvo kralja Aleksandra (1934) i Namesnistvo (1934-1941) .................. 18
3. Jedno resenje hrvatskog problema: Sporazum Cvetkovic- Macek iz 1939. ............ 24
4. Nezavisna Drzava Hrvatska (1941-1945) ..... 26
5. Bosanski muslimani u Nezavisnoj Drzavi Hrvatskoj ..... 36
6. Sporno pitanje o jugoslovenskim gubicima u Drugom svetskom ratu .................. 39
II.- MIT O VELIKOJ SRBIJI .....42
1. Srpski nacionalni uzlet: Garasaninov 'Eskis' (1844) ..... 42
2. Velika Srbija ili Jugoslavija? Nejasnosti nove kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca ............... 45
3. Ubistvo Stjepana Radica (1928) i njegove posledice:diktatura kralja Aleksandra (1929-1931) ........ 54
III.- STAV KOMINTERNE I KP JUGOSLAVIJE PREMA NACIONALNOM PITANJU OD 1920. DO 1946. ........... 57
1. Stav Kominterne i KPJ prema nacionalnom pitanju izmedju dva rata ........... 57
2. Kongres AVNOJ-a (Antifasistickog veca narodnog oslobodjenja Jugoslavije) u Jajcu 1943. i srpsko pitanje .....64
3. Uspostavljanje komunistickog rezima i saveznog Ustava ........ 73
IV.- MIT O VELIKOJ ALBANIJI ..... 77
1. Stavovi Albanije i stavovi Srbije prema Kosovu ........... 77
2. Velika Albanija pod italijanskim protektoratom (1941-1943) .................. 82

Drugi deo : POKUSAJI REFORME
V.- MLADA REPUBLIKA MAKEDONIJA TRAGANJE ZA IDENTITETOM ..................91
1. 'Makedonski identitet, kasno definisan identitet' ........91
2. Religijska identifikacija:stvaranje autokefalne Makedonske crkve (1967) ............ 96
3. Makedonski identitet: .............. 104
stvaranje makedonskog knjizevnog jezika ..... 104
4. Teskoce makedonskoj privrednog razvoja .................. 106
5. Mlada Republika Makedonija i etnicki problemi ....... 109
Tabela VIII ................. 110
Sastav populacije Republike Makedonije na popisu 1981................ 110
6. Specifican problem ciganske populacije (Roma) ........111
7. Albanska manjina u Makedoniji ................ 114
VI.- NOVA REPUBLIKA BOSNA I HERCEGOVINA SUOCENA SA MULTIETNICNOSCU ....... 119
1. Problem muslimanskog identiteta u Bosni i Hercegovini............. 119
2. Demografska evolucija: muslimani sticu relativnu vecinu .................. 126
3. Stav Komunisticke partije Jugoslavije prema islamu u Bosni i Hercegovini, i njegove medjunarodne posledice ............... 130
4. Posebne posledice po odnose sa Francuskom ............. 135
5. Stvaranje 'muslimanske' nacionalnosti 1968. ........... 146
6. Ustav iz 1974. i muslimani iz Bosne i Hercegovine ..... 154
VII.- NOVO RADJANJE ISLAMA NA PROSTORU JUGOSLAVIJE ................. 159
1. Misticki muslimanski redovi (dervisi) i tekije ............ 163
2. 'Islamska deklaracija' i njene posledice .... 168
3. Ekonomska nerazvijenost Bosne i Hercegovine ......... 172

Treci deo : TESKOCE SPROVODJENJA U DELO
VIII.- AP KOSOVO: AUTONOMIJA ILI OTCEPLJENJE ...................181
1. Albanska dijaspora....181
2. Demografska eksplozija albanskog etnosa ................. 184
3. Pad Rankovica (jul 1966) .........191
4. Neredi na Kosovu 1968. .......... 199
IX.- KOSOVO I VOJVODINA PRISTUPAJU SAVEZNOM PREDSEDNISTVU................ 203
1. Ustavni amandmani iz 1968. ..... 203
2. Vojvodina: 'dijalog o razlikama' .............. 207
3. Ustavom iz 1974. Kosovo ulazi u savezno predsednistvo ............ 213
4. Kulturni uzlet Kosova izmedju 1960. i 1980. .............. 218
5. Egzodus Srba i Crnogoraca sa Kosova posle 1971. .... 225
6. Ekonomska nerazvijenost Kosova ............ 228
7. Fond Federacije za kreditiranje privrednog razvoja nedovoljno razvijenih republike i SAP Kosovo ............. 229
X.- HRVATSKA: KAKO SE JEDAN KULTURNI SUKOB PRETVARA U POLITICKU KRIZU .......... 238
1. Deklaracija iz 1967. o nazivu i polozaju hrvatskog knjizevnog jezika ...... 238
2. Teroristicko vrenje medju hrvatskim emigrantima ..... 245
3. Upad u Cehoslovacku avgusta 1968: veze s jugoslovenskim liderima .......... 250
4. Slovenacka kriza nazvana 'krizom autoputeva' i neuspeh saradnje elita u vladi (1969) .......... 258
5. Preokret na Desetom plenumu (januara 1970): KP Hrvatske prelazi na stranu nacionalizma ....261
XI.- HRVATSKO PROLECE ............ 266
1. Akteri ..... 266
2. Duboki razlozi pokreta: demografski, ekonomski, etnicki ...... 274
3. Odvijanje krize (1971) ............. 294
KRAJ ILUZIJA ............... 303
1. Novembar 1971. Produbljivanje krize: generalni strajk ................ 303
2. Razresenje krize: sastanak u Karadjordjevu (29. novembar - 1. decembar 1971) ............... 309
3. Cistka u hrvatskoj Komunistickoj partiji (1971—1972) ............... 313
4. Cistka u Komunistickoj partiji Srbije 1972: povratak centralizmu .................. 325
ZAKLJUCAK ..................331